بخش‌های جدیدی از شهر بلقیس کشف و مرمت شد

مدیر پایگاه میراث فرهنگی شهر تاریخی بلقیس اسفراین از تشریح اقدامات صورت گرفته درزمینهٔ مطالعه و کاوش‌های باستان‌شناختی شهر تاریخی بلقیس اسفراین خبر داد.

 

به گزارش شرق 24 و به نقل از روابط عمومی اداره کل میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری خراسان شمالی، علیرضا نجفی اظهار کرد: نخستین فعالیت درزمینهٔ باستان‌شناسی و مرمت این مجموعه به‌صورت علمی از سال 1386 آغاز و هرسال به‌صورت مستمر این روند ادامه داشته است که خوشبختانه در سال 1396 با توجه به اعتبارات تخصیص‌یافته از محل اعتبارات سال مالی 1395 فعالیت‌های متعددی درزمینهٔ ساماندهی، کاوش‌های باستان‌شناختی، مرمت و حفاظت صورت گرفته است.

وی افزود: اهم این فعالیت‌ها شامل فعالیت‌های متعددی ازجمله کاوش‌های  باستان‌شناختی فصل هشتم (از اوایل اردیبهشت‌ماه تا اواسط تیرماه سال  1396 با کسب مجوز از پژوهشگاه میراث فرهنگی کشور به مدت 75 روز در دو بخش، داخل ارگ و شارستان با هدف شناخت و آگاهی از ساختار معماری داخلی ارگ و فضاهای موجود در آن)، ایجاد فضای سایت موزه  برای بازدیدکنندگان و همچنین فراهم کردن بستری برای حفاظت و مرمت اضطراری و تکمیلی در داخل ارگ و در محدوده شارستان با تأکید بر تپه منار باهدف مشخص کردن کاربری و تکمیل ساختار مسجد- مدرسه که بخش‌های از آن در فصول گذشته با کاوش‌های باستان‌شناختی نمایان شده بود صورت گرفت.

 وی خاطرنشان کرد: مهم‌ترین کشفیات در شارستان در بخش معروف به تپه منار می‌توان به تعداد هشت حجره با مصالح آجر و گچ در پیرامون حیاط مرکزی که احتمالاً  بقایای مسجد - مدرسه دوره سلجوقی است، اشاره کرد که در فصول قبل بخشی از ساختار این بنا شامل ایوان، راهرو مزین به گچ‌بری، و تعدادی حجره طی کاوش‌های باستان‌شناسی کشف گردید.

نجفی اظهار کرد: مهم‌ترین کشفیات در داخل ارگ  را می‌توان به  یک ساختار آجری با ملات و اندود آجر اشاره کرد که احتمالاً بقایای یک حمام دوره ایلخانی شامل یک مسیر آب‌رسانی، بقایای دو حوضچه آب (خزینه)، گرمخانه، پلکان، و یک اتاق با یک حوضچه (احتمالاً سربینه) اشاره کرد است که پس از تخریب جهت ذخیره آب به‌صورت حوض تغییر کاربری داده‌شده است.

مدیر پایگاه میراث فرهنگی شهر تاریخی بلقیس اسفراین به دیگر اقدامات انجام‌گرفته درزمینهٔ عمرانی و مرمتی اشاره و گفت: امسال اقدامات عمرانی و مرمتی در مجموعه شهر تاریخی بلقیس اسفراین ازجمله خرید زمین برای اجرای کمپ گردشگری در مجاورت حریم شهر بلقیس در نظر گرفته‌شده است که با هدف خدمات‌رسانی به گردشگران  در دست احداث است.

وی افزود: اقدام بعدی در خصوص ساماندهی مسیر دسترسی و مانیتورینگ مجموعه است که با نصب تعداد قابل‌توجهی دوربین‌های مداربسته در بخش‌های مختلف ارگ و شارستان صورت پذیرفت.

نجفی تصریح کرد: اقدام مرمتی و حفاظتی در امسال شامل مرمت و خوانا سازی سازه‌های معماری حاصل از یافته‌های باستان‌شناختی در داخل ارگ بوده که در این بخش با توجه به داده‌های به‌دست‌آمده در کاوش‌های باستان‌شناختی اقدام به خوانا سازی شده که با استفاده از مصالح بوم آورد و همخوان با اثر در این بخش به کار گرفته‌شده است.

وی اشاره کرد: با توجه به طرح‌های مرمتی که توسط مشاور تهیه‌شده است، اقدامات مرمتی نیز بر اساس برنامه‌ای که ارائه‌شده پیش می‌رود و پس از مرمت‌های صورت گرفته در جبهه شمالی و غربی و همچنین مرمت‌های اخیر که در ضلع شرقی بنا صورت گرفته بود، در سال جاری نیز برج و باروی جبهه شرقی ارگ در حال مرمت است.

 وی گفت: با توجه به‌عکس هوایی که در سال 1937 میلادی توسط اشمیت تهیه‌شده بخش‌های زیادی از بناهای داخل شارستان و همچنین حصار اطراف شهر کاملاً سالم بوده و مساحتی حدوداً 90 هکتار را محصور نموده که متأسفانه بر اثر عوامل انسانی و طبیعی بخش‌های زیادی از آن  به‌مرورزمان از بین رفته و ماهیت خود را ازدست‌داده و امروزه به‌صورت تلی از خاک  درآمده است.

مدیر پایگاه میراث فرهنگی شهر تاریخی بلقیس اسفراین اظهار کرد: امسال با هدف خوانا سازی این حصار در بخش‌های مختلف شارستان این جرزها با خشت خام و گل دوباره بازسازی می‌شوند تا هویت ازدست‌رفته این شهر عظیم و استراتژیک دوباره بازگردانده شود.

وی یکی دیگر از اقدامات مهم پایگاه در سال 1396 را بازسازی دروازه نیشابور دانست که در بخش شرقی حصار شهر واقع‌شده بود که مورخین نیز به اهمیت و خصوصیات این دروازه اشاره می‌کنند.

نجفی تصریح کرد: بازسازی این بخش پس از تهیه طرح مرمتی و مطالعات باستان‌شناسی در راستای هدف گردشگری و جذب توریست در اولویت کار قرار گرفت تا گردشگران از دروازه ورودی وارد مجموعه شهر تاریخی بلقیس اسفراین شوند.

شهر تاریخی اسفراین معروف به شهر بلقیس در فاصله سه کیلومتری جنوب غرب شهر فعلی اسفراین و شرق روستای جوشقان قرارگرفته است. این شهر بالغ‌بر 200 هکتار وسعت و متشکل از سه بخش ارگ، شارستان و ربض است.

 بر اساس اسناد تاریخی این شهر در قبل از اسلام‌آباد و شکوفا بوده و در سال 31 هجری توسط مسلمانان فتح می‌شود و طبق یافته‌های باستان‌شناختی قدیمی‌ترین استقرار در این شهر تاریخی که تاکنون شناسایی‌شده مربوط به اواخر دوره ساسانی و صدر اسلام است و زندگی در آن تا پایان دوره صفوی به‌طور مداوم جریان داشته است و بالاخره این شهر در اواخر دوران طهماسب دوم و ابتدای حکومت نادر یعنی در سال 1131 هـ. ق توسط افغان‌ها کاملاً ویران و در هم کوبیده  شد. به‌نحوی‌که جایگاه پیشین خود را از دست داد و از آن زمان کم‌کم نام افسانه‌ای بلقیس بر روی خرابه‌های شهر قدیمی اسفراین گذاشته شد.

انتهای پیام/

 

نظرات

ارسال نظر