سیاست‌های برجامی ترامپ و پاسخ مشکوک/ نوبخت چه می‌گوید؟

جالب است که مقامات اصلی مرتبط با برجام در ایران فقط بر ضرورت حفظ برجام تکیه کرده و استدلال می‌کنند که ترامپ امکان خروج از برجام را ندارد، غافل از اینکه ترامپ قصد پذیرش اتهام خروج از برجام را ندارد و می‌خواهد به‌سادگی ایران را متهم و بدهکار کند.

 

به گزارش شرق 24 و به نقل از جهان نیوز، در شرایطی که مقامات دولتی تا دیروز کشورهای غربی طرف برجام ازجمله آمریکا را جامعه جهانی معرفی می‌کردند و از سویی این کشورها در مواجهه با ایران، هیچ اختلافی با آمریکا ندارند، مشخص نیست که معنای سخنان نوبخت مبنی بر ایزوله شدن آمریکا در صورت خروج از برجام به چه معناست؟

محمدباقر نوبخت سخنگوی دولت در نشست هفتگی با خبرنگاران در خصوص موضع دولت در صورت خروج آمریکا از توافق هسته‌ای اظهار کرد: برجام یک توافق چندجانبه بین‌المللی بین ایران و 6 کشور بزرگ دیگر و آمریکا هم یکی از کشورهای طرف این قرارداد است. در حال حاضر هم فضای بین‌المللی و حقوقی نسبت به سال‌های قبل در عرصه جهانی به نفع کشور به‌شدت تغییر کرده و قطعنامه‌های سازمان ملل و شورای امنیت علیه کشورمان لغو شده است.

نوبخت افزود: برجام یک قرارداد بین‌المللی و چندجانبه، خروج یک‌طرفه یک کشور از آن به منزوی شدن آن کشور منجر می‌شود. به‌هرحال اصل مهم و اساسی برای ما در چگونگی اجرای این توافق برای ما رعایت منافع ملی است و قاعدتاً در هرزمانی بهترین تصمیمات در این حوزه از سوی مرجع شکل‌گرفته در کشور که نماینده همه نهادها و دستگاه‌ها است با تأکید بر منافع ملی ما اتخاذ می‌شود.

وی در خصوص سخنان یوکیا آمانو دبیر کل آژانس بین‌المللی انرژی گفت: این مرجع بین‌المللی پایبندی ایران به برجام را تأیید کرد و این تأییدی است بر منزوی شدن و خروج احتمالی آمریکا از توافق هسته‌ای.

این اظهارات آقای نوبخت ایزوله شدن آمریکا پس از خروج احتمالی از برجام و اظهاراتی دیگر از قبیل «بدون آمریکا هم برجام را اجرا می‌کنیم» را از سوی مقامات دولتی طی روزهای اخیر در حالی است که اولاً هر یک از کشورهای طرف توافق هسته‌ای می‌توانند بر اساس بند ۳۸ برجام عدم اجرای تعهداتی را که مصداق «عدم پایبندی اساسی» باشد که مبنای توقف کلی یا جزئی اجرای برجام قرار دهند و خروج آمریکا به‌عنوان طرف اصلی تضمین‌کننده اجرای برجام چگونه باعث منزوی شدن این کشور خواهد شد؟ و ثانیاً با توجه به اینکه انگلیس، فرانسه و آلمان به‌عنوان دیگر طرف‌های برجام که به‌زعم همین مسئولان دولتی جامعه جهانی اطلاق می‌شوند در مواجهه با ایران، هیچ اختلافی با آمریکا ندارند، طرح این ادعا که می‌گویند، خروج آمریکا از برجام این کشور را منزوی خواهد کرد، بیشتر شبیه شوخی است.

 چنین مواضع نسنجیده‌ای جز گرا دادن به آمریکا برای اعمال فشار بیشتر و پایبندی کمتر به تعهدات خود نیست چراکه این پیام را منتقل می‌کند که عدم پایبندی واشنگتن به برجام هیچ هزینه‌ای برایش نداشته و ایران همچنان به تعهدات خود پایبند خواهد بود.

از دیدن دم کدخدا تا منزوی کردن کدخدا

نقض عهدهای مکرر امریکا در موضوع برجام، جدی‌ترین چالش این روزهای دولتمردان است. اتفاقی که باعث شده، اعضای دولت سخنان متناقضی در خصوص احتمال نقض عهد مجدد امریکا و خروج این کشور از برجام به زبان بیاورند.

 این روند در حالی شکل‌گرفته که ایالات‌متحده پس از عهدشکنی‌های مکرر در موضوع برجام که روح و جسم این توافق را نقض کرده بود، حالا تصمیم به خروج از برجام گرفته و تلاش گسترده‌ای را در این موضوع آغاز کرده است. درست چند وقت پیش بود که شایعات در خصوص احتمال خروج یک‌سویه امریکا از برجام مطرح شد و رسانه‌های آمریکایی گزارش‌های متفاوتی در خصوص احتمال عدم‌تأیید مجدد پایبندی ایران به برجام در گزارش آتی امریکا منتشر کردند. اتفاقی که باعث شد دولتمردان ایرانی از هم‌اکنون مشغول توجیه این اتفاق شوند تا در صورت بروز آن، فشار رسانه‌ای کمتری را متحمل شوند. 

به‌عنوان نمونه علی‌اکبر صالحی، معاون رئیس‌جمهور و رئیس سازمان انرژی اتمی که یکی از افراد مؤثر در توافق برجام بود، اخیراً در گفت‌وگویی با نشریه آلمانی اشپیگل به‌احتمال خروج امریکا از برجام واکنش نشان داده و مدعی شده، «درصورتی‌که امریکا از این توافق خارج شود ولی بقیه کشورها همچنان متعهد بمانند، در این صورت بدون وجود امریکا نیز به‌احتمال بسیار زیاد ایران به تعهدات خود در توافق پایبند می‌ماند.» صالحی سپس تهدید کرده «درصورتی‌که برجام با شکست روبه‌رو شود، زیان کشورهای دیگر به‌مراتب بیشتر از ایران خواهد بود.»

نکته‌های مغفول

این گفته‌های صالحی در حالی بود که وی یک موضوع مهم را هنگام بیان این اظهارات در نظر نگرفته بود.
وی فراموش کرده بود که اروپایی‌ها و آمریکایی‌ها ارتباط نزدیکی با یکدیگر دارند و همین موضوع باعث شده که با حفظ تحریم‌ها از سوی امریکا، اروپایی‌ها نیز توان حضور و معامله با طرف‌های ایرانی را نداشته باشند و عملاً امریکا و تحریم‌هایش مانع اصلی در خصوص برجام است.

 ارتباطی که رئیس‌جمهور نیز تلویحاً به آن اشاره‌کرده بود و در ایام تبلیغات انتخاباتی سال 92 ضمن تأیید ارتباط نزدیک امریکا و اروپا، مدعی شده بود که "بسیاری از اروپایی‌ها اجازه می‌خواهند اما آمریکایی‌ها به‌قول‌معروف کدخدا هستند، پس اگر با کدخدا ببندیم راحت‌تر هستیم تا اینکه به سراغ یک مقام پایین‌تر برویم".

بنابراین مشخص است که خروج امریکا از برجام، عامل انهدام این توافق خواهد بود؛ چراکه ایالات‌متحده با خروجش از برجام نه‌تنها می‌تواند تحریم‌های جدیدی را علیه کشورمان اتخاذ کند که خود این موضوع برای نقض برجام کافی است، در طرف دیگر دست اروپا را نیز برای ادامه ارتباط با ایران خواهد بست و حضور طرف‌های اروپایی در برجام اثری به نفع ایران و اروپا نخواهد داشت.

در دوره تحریم‌ها نیز شاهد بودیم که اگرچه بسیاری از بانک‌های ایرانی در لیست تحریم‌های اروپا قرار نداشتند، اما به دلیل تحریم آن‌ها از سوی امریکا، نه اروپا و نه حتی کشورهای آسیایی نیز امکان تماس با شبکه مالی ایران را نداشتند و چنانچه ردی از این تماس‌ها توسط آمریکایی‌ها کشف می‌شد، این بانک‌ها موظف به پرداخت میلیون‌ها دلار غرامت به آمریکایی‌ها می‌شدند.

این موضوع مورد تأکید جواد لاریجانی نیز هست که روز یک‌شنبه در گفت‌وگویی با خبرگزاری تسنیم، به‌صراحت این گزاره را که «ایران اگر امریکا هم از برجام خارج شود، با اروپا به اجرای برجام ادامه می‌دهد»، یکی از غلط‌ترین سیاست‌های ممکن در حال حاضر دانسته و تأکید کرده بود که "باید به اروپایی‌ها تفهیم شود که برجام بدون امریکا یعنی هیچ"

سیاست‌های برجامی ترامپ و پاسخ مشکوک

هادی محمدی نیز طی یادداشتی نوشته است: نکته جالب این است که مقامات اصلی مرتبط با برجام در ایران فقط بر ضرورت حفظ برجام تکیه کرده و استدلال می‌کنند که ترامپ امکان خروج از برجام را ندارد، غافل از اینکه ترامپ قصد پذیرش اتهام خروج از برجام را ندارد و می‌خواهد به‌سادگی ایران را متهم و بدهکار کند.

بااین‌حال دکتر صالحی در آخرین مصاحبه‌اش موضع مشکوکی ابراز کرده که جای تأمل دارد. وی معتقد است حتی اگر امریکا از برجام خارج شود، ایران به برجام پایبند خواهد ماند، یعنی امریکا می‌تواند تحریم‌های خود را استمرار بخشد و ایران هم تمامی محدودیت‌ها و تعهدات خود را طبق برجام به اجرا می‌گذارد. حتی برنامه واکنش به اقدامات ضدبرجامی و تحریم‌های جدید ترامپ آن‌قدر بی‌رمق است که شاید شبیه همین موضع دکتر صالحی باشد، یعنی بااینکه 402 بازرسی روزانه و 25 بازرسی سرزده از مراکز ایرانی در سال از سوی آژانس در ایران اجراشده ولی اکنون آمانو خود را مکلف می‌داند که هر مرکز جدیدی که امریکا بخواهد را در دستور بازرسی‌های خود قرار دهد که آغازی برای برجام‌های جدید است.

برجام به لحاظ محتوا و مدل و کارکرد آن‌قدر برای آمریکایی‌ها جذاب است که راه‌حل بحران با کره شمالی را در اجرای برجام با آن کشور می‌داند. نکته جالب و حائز اهمیت این است که تحریم‌های کره شمالی از سوی امریکا پس از شش تست هسته‌ای، هنوز بخش کوچکی از تحریم‌های ایران است که نه‌تنها بمب هسته‌ای نداریم و آن را دنبال نمی‌کنیم بلکه با نرمش‌های فوق‌قهرمانانه، وارد مذاکره شده‌ایم و بسیاری از محدودیت‌ها و تحقیرها را در کنار بزرگ‌ترین تحریم‌ها پذیرفته‌ایم.

انتهای پیام/

 

نظرات

ارسال نظر