چرا عده‌ای نظام پارلمانی را به معنای نخست‌وزیری لاریجانی تفسیر می‌کنند؟

تقلیل دادن مباحث کلان از سوی جریان‌های سیاسی به سهم خواهی ها و طرح توطئه برای مردم‌سالاری دینی جفای است که راه را برای اصلاحات ساختاری و اساسی می‌بندد. چنین رفتارهای هم‌زمان با طرح تغییر نظام پارلمانی به ریاستی نیز صورت می‌گرفت.

 

به گزارش شرق 24 و به نقل از جهان نیوز، یکی از آسیب‌های جدی دموکراسی جنبه‌های پوپولیستی و سوءاستفاده برخی از نخبگان از رأی اکثریت در جهت مطامع شخصی خویش است و همچنین برخی از روسای جمهور خود را قدرت مطلقه می‌انگارند.

تعدادی از رسانه‌ها و فعالین فضای مجازی با برداشت گزینشی از بخشی از گفتگوهای دو تن از نمایندگان مجلس، این‌گونه برداشت کردند که  مجلس در حال نگارش نامه‌ای به مقام معظم رهبری برای تغییر در قانون اساسی کشور و بازگشت به‌نظام پارلمانی است. در همین حال برخی از رسانه‌ها نیز طرح این موضوع را به معنای تلاش برای در دست گرفتن سکان هدایت قوه مجریه توسط علی لاریجانی، رئیس کنونی مجلس ارزیابی کردند.

البته بحث اصلی مربوط به‌نظام پارلمانی به سال 1390 و سخنرانی مقام معظم رهبری در مجمع مردم کرمانشاه برمی‌گردد. ایشان در آن سخنرانی تغییر خطوط هندسی نظام را لازمه کار دانستند و در مثالی از سیاست‌های اصل 44 قانون اساسی سخن گفتند که روندها تغییر پیدا کرد.

در همین حال درزمینهٔ تغییر خطوط هندسی نظام تغییر نظام نخست‌وزیری به ریاستی را در اواخر دهه 60 عنوان کردند که این امر نیز بر اساس مطلوبیت زمان و مؤلفه‌های دیگر انجام پذیرفت و بالعکس آن نیز امکان‌پذیر است:" امروز نظام ما نظام ریاستی است؛ یعنی مردم بارأی مستقیمِ خودشان رئیس‌جمهور را انتخاب می‌کنند؛ تا الآن هم شیوه‌ی بسیار خوب و تجربه‌شده‌ای است. اگر یک روزی در آینده‌های دور یا نزدیک - که احتمالاً در آینده‌های نزدیک، چنین چیزی پیش نمی‌آید - احساس بشود که به‌جای نظام ریاستی مثلاً نظام پارلمانی مطلوب است - مثل‌اینکه در بعضی از کشورهای دنیا معمول است - هیچ اشکالی ندارد؛ نظام جمهوری اسلامی می‌تواند این خط هندسی را به این خط دیگر هندسی تبدیل کند؛ تفاوتی نمی‌کند. و از این قبیل."

در آن زمان نیز بحث‌هایی پیرامون چنین تغییراتی در رسانه‌ها شکل گرفت و برداشت‌های ناصوابی درباره وجود اختلافات در نظام جمهوری اسلامی در رسانه‌های معاند صورت پذیرفت ولی شرایط و زمان طرح این مسائل یعنی زمان ریاست جمهوری احمدی‌نژاد، به‌گونه‌ای بود که اصلاح‌طلبان تا حدودی از این امر استقبال نیز کردند.

اما درحالی‌که در هفته اخیر مجدداً مسئله تغییر نظام ریاستی مطرح‌شده، این جریان به تکاپو افتاده و با عنوان کردن مسائلی در پشت پرده و توهم توطئه‌هایی سعی می‌کنند این برداشت را القا کنند که طیفی در تلاش برای بستن روزنه‌های دموکراسی و تأثیرگذاری رأی مردم در انتخابات و به انحصار درآوردن قوه مجریه است.

این در حالی است که رهبر معظم انقلاب در همان سخنرانی معروف خود تغییرات در خطوط هندسی نظام را متکی به اصول و برگرفته از اصول اسلامی می‌دانند:" البته همین تغییر هم باید متکی به اصول باشد.

همین نگاهِ دوباره و نوسازی و بازسازی هم بایستی ناظر به اصول باشد؛ برگرفته و برخاسته‌ی از اصول اسلامی باشد. مثلاً فرض بفرمائید شایسته‌سالاری. احساس بشود که شایسته‌سالاری، به این شکل، بهتر تحقق پیدا می‌کند؛ یا عدالت، به این شکل، بهتر تحقق پیدا می‌کند."

تقلیل دادن مباحث کلان از سوی جریان‌های سیاسی به سهم خواهی ها و  طرح توطئه برای مردم‌سالاری دینی جفای است که راه را برای اصلاحات ساختاری و اساسی می‌بندد. چنین رفتارهای هم‌زمان با طرح تغییر نظام پارلمانی به ریاستی نیز صورت می‌گرفت. در آن زمان درحالی‌که موقعیت هاشمی رفسنجانی را در جناح راست محافظه‌کار تفسیر می‌کردند، چپ‌ها تغییرات این‌چنینی را تلاش برای قبضه کردن قدرت توسط رئیس‌جمهور تفسیر می‌کردند که ازقضا آن زمان هاشمی رفسنجانی موردحمایت چپ‌ها یا اصلاح‌طلبان کنونی قرار نداشت.

تفسیر به رأی و بر اساس منافع حزبی و جناحی، از هر دگرگونی در نظام چنین برداشت‌هایی را نیز به دنبال دارد.

از سوی دیگر فعالیت‌های حزبی بیشتر در نظام پارلمانی نمود پیدا می‌کند و در بسیاری از کشورهای جهان که این نظام حاکم است، احزاب قدرتمند و تأثیرگذاری در عرصه سیاسی شکل‌گرفته و تعیین‌کننده سیاست‌های کلان در پارلمان و دستگاه اجرایی هستند.

ضعف‌های نظام ریاستی در بحث انتخابات و عدم پاسخگویی به مشکلات توسط منتخبان در ایران نیز وجود دارد. درحالی‌که در نظام پارلمانی احزاب می‌بایست نه‌تنها به اعضای خود بلکه به افکار عمومی نیز پاسخگو باشند و کنش‌ها بر این اساس توسط مردم رصد می‌شوند.

با عبور از این مزایا، باید گفت که در هفته‌های اخیر، علی لاریجانی به سیبل مستقیم رسانه‌ها تبدیل‌شده و از جلوس وی با رئیس دولت اصلاحات در حسینیه جماران تا طرح نظام پارلمانی توسط برخی از نمایندگان، لاریجانی هدف قرارگرفته است. برخی بر این نظرند که لاریجانی در تلاش است تا به هر صورت شده سکان دستگاه اجرایی کشور را در دست گیرد.

بحث‌هایی که باعث تقلیل دادن تغییرات در قانون اساسی برای تغییر نظام ریاستی شده است. این در حالی است که حضور نمایندگان از طیف‌های مختلف و به دست آوردن اکثریت پارلمان در انتخابات می‌تواند در انتخاب نخست‌وزیر تأثیرگذار باشد. اکثریتی که ممکن است توسط اصلاح‌طلبان یا اصولگرایان به دست آید و فرد منتخب‌شده یا معرفی‌شده توسط رئیس‌جمهور و با آرای نمایندگان سکان هدایت دستگاه اجرایی را در دست گیرد.

علاوه بر این باید عنوان داشت، در دوره‌های اخیر روسای جمهور منتخب از سوی مردم، در دوره‌های انتخاباتی بدون توجه به اختیارات و توانایی‌های خود، وعده‌ها و شعارهایی را برای جذب رأی به جامعه تزریق کرده‌اند که در عمل هیچ خبری از آن‌ها نمی‌شود. همچنین با روش‌های پوپولیستی و انحراف افکار عمومی، جذب آراء به‌سوی نامزدی خاص صورت پذیرفته که این درشان نظامی چون جمهوری اسلامی نیست تا برخی کنش‌هایی از خود بروز دهند که با اصول و ارزش‌های انقلاب منافات داشته باشد.

هرچند این ضعف‌ها به معنای لزوم تغییرات سریع در نظام ریاستی نیست و شاید بتواند با آسیب‌شناسی‌هایی راه را برای چنین بهره‌برداری‌هایی از رأی مردم بست ولی یکی از روش‌ها همان تغییر نظام به‌نظام پارلمانی است که احزاب می‌بایست پاسخگو باشند و دامنه شعارها و وعده‌ها بر اساس واقعیات می‌توانند تنظیم شوند.

به‌هرحال برخی از جریان سیاسی که در دوره‌های اخیر خود را پیروز انتخابات ارزیابی می‌کنند، طرح نظام پارلمانی را که یکی از نمودهای مردم‌سالاری است، قرار گرفتن در برابر خواست مردم تفسیر می‌کنند که این‌گونه تفسیرها با آرمان‌ها و شعارهای آن‌ها درباره دموکراسی در تضاد است و بیشتر در تلاش‌اند تا بذر بی‌اعتمادی به‌نظام را از این طریق به جامعه تزریق کنند.

انتهای پیام/

نظرات

ارسال نظر