منابع طبیعی ثروت گران بهای طبیعت

  خراسان شمالی را بدون جنگل‌ها، مراتع، کوه‌های سرسبزش با انواع و اقسام گیاهان دارویی و حتی دشت جاجرم و گرمه‌اش نمی‌توان تصور کرد.

 

 

 

 به گزارش شرق 24، منابع طبیعی که اگر به خطر بیفتد دیگر زندگی در نگین سبز شرق کشور معنایی برای مردمانش که عادت به خوردن چای آنخ دارند نخواهد داشت.

 خراسان شمالی با داشتن حدود 434 هزار هکتار عرصه‌های جنگلی و بیشه‌زارها، یک‌میلیون و 415 هزار هکتار اراضی مرتعی و 183 هزار هکتار اراضی کویری همچنین داشتن 3 حوزه آبریز ازجمله استان‌های ثروتمند کشور به لحاظ منابع طبیعی به شمار می‌رود که علاوه بر بخشیدن جاذبه و آب‌وهوای متنوع می‌تواند یک منبع بزرگ اقتصادی برای این استان محسوب شود.

اما برای نگه‌داری و صیانت از این حجم از ثروت خدادای چه اقداماتی انجام و در حال انجام است.

با توجه به‌قرار داشتن در هفته منابع طبیعی فرصتی فراهم آمد تا به سراغ مدیریت عالی حفظ منابع کم‌نظیر طبیعی استانمان برویم.

 حسن وحید مهم‌ترین اقدامات و چالش‌ها در راستانی حفظ ثروت‌های گران‌بهای طبیعی استان می‌گوید.
مشارکت مردم یکی از اولویت‌های منابع طبیعی استان

وی با اشاره به دامنه وسیع منابع طبیعی استان مشارکت‌های مردمی برای این مهم را یکی از اولویت‌های اصلی اداره کل منابع طبیعی عنوان می‌کند و معتقد است که بهترین راه برای حفاظت از گنجینه‌ای طبیعی استان این است که آن را به صاحبان حق آن واگذار کرد.

هم‌اکنون 58 نیروی بخش حفاظت اداره کل منابع طبیعی استان مسئولیت حفاظت از عرصه‌های طبیعی بیش از 2 برابر نرم تعریف‌شده برای هر نیروی محافظ را دارند و در این راستا اداره کل منابع طبیعی استان در دولت تدبیر و امید جلب مشارکت‌های مردمی را در این راستا در پیش‌گرفته است.
 طرح منارید و آموزش لازمه حفظ منابع طبیعی

 طرح منارید و آموزش در پروژه ترسیب کربن 2 برنامه اداره کل منابع طبیعی استان در این راستا است که به گفته مهندس وحید اقدامات بسیار خوبی در این راستا در استان طی 2 سال اخیر انجام‌شده است به‌گونه‌ای که بالغ‌بر 37 هزار هکتار از عرصه‌های طبیعی استان در سطح عملیاتی منارید قرارگرفته است و 9 هزار 500 نفر ساعت نیز آموزش در پروژه ترسیب کربن داده‌شده است. اسفراین، جاجرم و گرمه 3 شهرستانی هستند که 47 روستای آنان توانسته‌اند از مزایای این طرح بهره‌مند شوند و هم به حفظ منابع طبیعی استان کمک قابل‌توجهی داشته باشند.

 با توجه به بحرانی بودن 96 هزار هکتار از عرصه‌های بیابانی استان اجرای این طرح در شهرستان‌های جاجرم و گرمه در مهار و کاهش بحران بیابان‌های استان نیز مثمر ثمر بوده است. آن‌گونه که مدیرکل منابع طبیعی استان می‌گوید: با ثبت شرکت تعاونی در غالب این طرح در اسفراین 275 نفر در آن عضو شدند و 415 فقره وام کمک اشتغال نیز پرداخت شد تا برای 67 نفر اشتغال ثابت ایجاد شود.

 تولید 100 هزار اصله نهال

بر اساس اظهارات این مقام مسئول تولید 60 هزار اصله نهال گلدانی در سال گذشته و 100 هزار اصله نهال در سال جاری، اجرای پروژه نهال‌کاری منطقه میاندشت به وسعت 510 هکتار، اشتغال‌زایی موقت برای 2 هزار و 380 نفر برای پروژه‌های نهال‌کاری، اجرای پروژه‌های کانال گذاری قنات، اجرای طرح توسعه روستایی برای 8 روستا، تهیه طرح برنامه کسب‌وکار برای 12 روستا و تجهیز 9 دفتر روستایی و دفتر شرکت تعاونی از دیگر اقدامات انجام‌شده در راستای اجرای طرح ترسیب کربن بوده است.

مدیرکل منابع طبیعی استان در خصوص طرح منارید دیگر پروژه بسیار مهم این اداره کل برای جلب مشارکت مردم در حفاظت از ثروت‌های طبیعی استان و همچنین توانمندسازی روستاها می‌گوید: 160 هزار هکتار از حوزه آبخیز سد شیرین دره با 61 آبادی در غالب طرح منارید استان قرار گرفت.

این طرح اقتصادی باهدف مشارکت مردم در حفظ آب‌وخاک 20 هزار نفر از جمعیت روستاهای بجنورد، شیروان، مانه و سملقان و راز و جرگلان را در این طرح سهیم می‌کند. خراسان شمالی استان پیشتاز در اجرای این طرح است که علاوه بر اشغال زایی فواید اجتماعی، فرهنگی نیز برای منطقه دارد.

 اجرای 5 پروژه مدیریت منابع آب، اجرای 370 هکتار کپه کاری باریجه، استفاده از سوخت‌های جایگزین و انرژی‌های نو با اعطای 17 تنور گازی و 14 آبگرمکن خورشیدی ازجمله اقدامات با اجرای طرح منارید بوده است.

 کشت و بهره‌برداری از گیاهان دارویی راهکار مناسب

 

«وحید» کشت و بهره‌برداری از گیاهان دارویی را دیگر رویکرد اقتصادی این اداره کل همراه با حفاظت از عرصه‌های طبیعی را دیگر برنامه مهم این اداره کل برمی شمرد و بیان می‌کند: طی سال جاری تاکنون 23 هزار و 100 کیلوگرم باریجه، کتیرا و زرشک توسط بهره‌برداران در 88 هزار و 818 هکتار از مساحت منابع طبیعی استان جمع‌آوری شد.

طرح‌های ویژه اداره کل منابع طبیعی در راستای مشارکت مردم در حفظ عرصه‌های طبیعی علاوه بر مزایای بسیار اقتصادی در پیشگیری و مهار آتش‌سوزی در عرصه‌های طبیعی نیز تأثیر به سزایی داشته است به‌گونه‌ای که به گفته مهندس «وحید» باعث شده است تا تعداد حریق‌های رخ داده‌شده طی سال جاری از 56 فقره به 41 فقره و مساحت مورد طعمه حریق از 451 هکتار به 289 هکتار کاهش یافت.

وی ادامه می‌دهد: طی سال‌های 95 و 96 200 هزار هکتار از عرصه‌های طبیعی تحویل بهره‌برداران و صاحبان حق و دوستداران طبیعت شد و در این راستا هزار و 400 نفر در غالب گروه‌های اطفا حریق ساماندهی شدند که به‌صورت خودجوش در هنگام وقوع آتش‌سوزی به کمک محیط‌بانان می‌آیند.

 وی افزایش نیرو و تجهیزات ازجمله بالگرد را ازجمله نیازهای استان برای پیشگیری هر چه بیشتر از آتش‌سوزی در منابع طبیعی استان عنوان می‌کند.

توفیقات قابل‌توجه منابع طبیعی در مهار آتش‌سوزی

اداره کل منابع طبیعی استان علاوه بر توفیقات خوبی که طی سال جاری در عرصه مهار آتش‌سوزی در عرصه‌های طبیعی داشته است در بازپس‌گیری عرصه‌های طبیعی از زمین‌خواران و دست درازان به اراضی ملی نیز داشته است. متولی نخست حفاظت از عرصه‌های طبیعی استان میزان خلعید صورت گرفته در سال جاری را 595 هکتار اعلام می‌کند که نسبت به سال گذشته چیزی حدود 2 برابر افزایش داشته است.

اما نکته قابل‌توجه در این زمینه این است که 247 هکتار از این عرصه‌های بازپس گرفته‌شده بذرپاشی شده است. از دیگر اقدامات این اداره کل برای پیشگیری از دست‌درازی به عرصه‌های طبیعی پیشرفت طرح کاداستر بوده است به‌گونه‌ای که تاکنون برای حدود 533 هزار هکتار از عرصه‌های طبیعی استان سند تک‌برگ تهیه‌شده است و برای بیش از 334 هزار از عرصه‌های طبیعی نیز اخذ سند انجام‌شده است.

سوتیتر: اداره کل منابع طبیعی استان علاوه بر توفیقات خوبی که طی سال جاری در عرصه مهار آتش‌سوزی در عرصه‌های طبیعی داشته است در بازپس‌گیری عرصه‌های طبیعی از زمین‌خواران و دست درازان به اراضی ملی نیز داشته است.

تهیه سند تک‌برگ برای بیش از 300 هزار از عرصه‌ای طبیعی در سال آینده ازجمله برنامه‌های اداره کل منابع طبیعی در سال آینده خواهد بود.

درمجموع هم‌اکنون برای 95 درصد از عرصه‌های طبیعی استان نقشه‌برداری صورت گرفته است. اجرای کمربند حفاظتی در حدفاصل زمین‌های زراعی و منابع طبیعی دیگر اقدام این اداره کل برای صیانت از عرصه‌ای ملی است.

جاری شدن سیلاب دغدغه منابع طبیعی استان

جاری شدن سیل براثر فرسایش خاک و رسوب‌گذاری یکی از تهدیدات استان و دغده های اصلی دوستداران طبیعت است.

موضوعی که برای استان چالش‌برانگیز است و یکی از چالش‌های اصلی اداره کل منابع طبیعی استان به شمار می‌آید.

موضوعی که البته اعتبار زیادی را برای رفع چالش‌ها می‌طلبد و باوجود اقدامات بسیار اما کمبود منابع باعث شده است تا این اداره کل نتواند برنامه‌هایش را به‌سرعت در این راستا پیش ببرد.

 حوزه‌های آبخیز استان شامل حوزه اترک، حوزه کال شور و حوزه گرگان رود است. هم‌اکنون همه‌ساله میلیون‌ها تن خاک باارزش زراعی استان مورد فرسایش قرار می‌گیرد و سیلاب‌های شدید سرمایه‌های جانی و مالی استان را به خطر می‌اندازد.
سوتیتر

هم‌اکنون همه‌ساله میلیون‌ها تن خاک باارزش زراعی استان مورد فرسایش قرار می‌گیرد و سیلاب‌های شدید سرمایه‌های جانی و مالی استان را به خطر می‌اندازد.

 

رسوب و گل‌ولای فراوان مخازن پایین‌دست حوضه‌های آبخیز استان را تهدید می‌کند و چرای بی‌رویه دام نیز در این زمینه دخیل است.

برای مبارزه با این چالش‌ها اداره کل منابع طبیعی استان هم‌اکنون موفق شده است مطالعات تفضیلی-اجرایی را در وسعت بالغ‌بر 643 هزار هکتار معادل 23 درصد استان انجام داده است اما تاکنون عملیات آبخیزداری را در وسعت 240 هزار هکتار معادل 8 درصد استان انجام داده است که دلیل کمبود اعتبارات بوده است.

به گفته مهندس «وحید» هم‌اکنون 43 درصد از مطالعات آبخیزداری در حوزه سد شیرین دره بزرگ‌ترین حوزه آبی استان انجام‌شده است که 3.8 درصد آن اجرای شده است.

 برخورداری استان از عرصه‌های جنگلی باارزش ارس

خراسان شمالی همچنین از عرصه‌های جنگلی باارزشی چون ارس نیز برخوردار است.

جنگل‌های استان در دو محدوده رویشی هیرکانی با گونه‌های چون بلوط، کچف، افرا شیردار، کرکو و بارانک همچنین سیاه تلو، زرشک و زالزالک و همچنین ناحیه رویشی ایران-تورانی شامل گونه‌های چون ارس، افرا کرکو، داغداغان تقسیم‌بندی می‌شود.

سوتیتر : بر اساس اظهارات «وحید» هم‌اکنون برای 93 هزار هکتار از عرصه‌های جنگلی استان طرح مدیریت تهیه‌شده است.

سوتیتر : بر اساس اظهارات «وحید» هم‌اکنون برای 93 هزار هکتار از عرصه‌های جنگلی استان طرح مدیریت تهیه‌شده است.

وی ادامه می‌دهد: برای حفاظت از عرصه‌های جنگلی استان 2 ذخیره‌گاه‌های ارس، فندق و زالزالک در نظر گرفته است که ذخیره‌گاه جنگلی بزداغی به مساحت 36 هزار هکتار بزرگ‌ترین ذخیره‌گاه غرق‌شده در کشور است. همچنین در 6 هزار و 86 هکتار توسط بخش دولتی و خصوصی جنگل‌کاری صورت گرفته است و در غالب ماده 3 نیز 2 طرح جنگل‌کاری به وسعت 12 هزار هکتار احاله مدیریت‌شده است.

 انتهای پیام/

نظرات

ارسال نظر